آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

الباقر (علیه السلام): عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: کَرِهْتُ أَنْ أَسْأَلَ أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی الرَّجْعَةِ فَاحْتَلْتُ مَسْأَلَةً لَطِیفَةً لِأَبْلُغَ بِهَا حَاجَتِی مِنْهَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِی عَمَّنْ قُتِلَ مَاتَ قَالَ لَا الْمَوْتُ مَوْتٌ وَ الْقَتْلُ قَتْلٌ فَقُلْتُ مَا أَحَدٌ یُقْتَلُ إِلَّا مَاتَ قَالَ فَقَالَ یَا زُرَارَةُ قَوْلُ اللَّهِ أَصْدَقُ مِنْ قَوْلِکَ قَدْ فَرَّقَ بَیْنَ الْقَتْلِ وَ الْمَوْتِ فِی الْقُرْآنِ فَقَالَ (علیه السلام) أَفَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ َ فَلَیْسَ کَمَا قُلْتَ یَا زُرَارَةُ الْمَوْتُ مَوْتٌ وَ الْقَتْلُ قَتْلٌ ... قَالَ فَقُلْتُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ أَ فَرَأَیْتَ مَنْ قُتِلَ لَمْ یَذُقِ الْمَوْتَ فَقَالَ لَیْسَ مَنْ قُتِلَ بِالسَّیْفِ کَمَنْ مَاتَ عَلَی فِرَاشِهِ إِنَّ مَنْ قُتِلَ لَا بُدَّ أَنْ یَرْجِعَ إِلَی الدُّنْیَا حَتَّی یَذُوقَ الْمَوْتَ.

امام باقر (علیه السلام) زراره گوید: مطلبی داشتم که نمی‌خواستم ابتدای آن را از حضرت باقر (علیه السلام) بپرسم. سؤال لطیفی را پیش کشیدم تا در خلال آن به مسئله‌ی مورد نظرم برسم. آن مسأله لطیف این بود که از آن حضرت (علیه السلام) پرسیدم: «آیا کسی که کشته می‌شود مرده است»؟ فرمود: «نه! مرگ مرگ و کشته‌شدن کشته‌شدن است (یعنی هرکدام حساب جداگانه دارند)» ... عرض کردم: «خداوند در آیه دیگر می‌فرماید: کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ؛ یعنی هرکس مرگ را می‌چشد. آیا می‌فرمایید: «کسی که کشته می‌شود مرگ را نمی‌چشد»؟ فرمود: «کسی که با شمشیر در راه خدا کشته می‌شود با آن کس که در بسترش جان می‌دهد یکسان نیستند کسی که کشته می‌شود ناچار می‌باید به دنیا برگردد [و مجدداً زندگی کند و بعد بمیرد] تا مزه‌ی مرگ را بچشد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۷۸ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۶۵/ العیاشی، ج۱، ص۲۰۲

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

الصّادق (علیه السلام): وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ یَقُولُ فِی الْآیَةِ الْأُولَی إِنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) حِینَ یَمُوتُ یَقُولُ أَهْلُ الْخِلَافِ لِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَضَتْ لَیْلَةُ الْقَدْرِ مَعَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) فَهَذِهِ فِتْنَةٌ أَصَابَتْهُمْ خَاصَّةً وَ بِهَا ارْتَدُّوا عَلَی أَعْقَابِهِمْ لِأَنَّهُمْ إِنْ قَالُوا لَمْ تَذْهَبْ فَلَا بُدَّ أَنْ یَکُونَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا أَمْرٌ وَ إِذَا أَقَرُّوا بِالْأَمْرِ لَمْ یَکُنْ لَهُ مِنْ صَاحِبٍ بُدٌّ.

امام صادق (علیه السلام) وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ؛ در آیه‌ی اوّل می‌فرماید: «حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) وقتی از دنیا رفت مخالفین می‌گویند: «دیگر لیلة‌القدر با پیغمبر (صلی الله علیه و آله) از میان رفت این فتنه و آشوبی است که دامن آن‌ها را خصوصاً می‌گیرد و موجب بازگشت به کفر اوّل می‌شود زیرا اگر بگویند: لَیْلَةُ الْقَدْرِ از بین نرفته باید خداوند در شب قدر امری نازل و اگر اقرار به امر خدا در شب قدر نمایند باید معتقد به ولیّ امری شوند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۷۸ الکافی، ج۱، ص۲۴۸/ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۸۰/ تأویل الآیات الظاهرة، ص۷۹۴

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

الصّادق (علیه السلام): {عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مَخْلَدٍ السَّرَّاجِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ خَرَجَتْ هَذِهِ الرِّسَالَةُ مِنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) إِلَی أَصْحَابِه} أَنَّهُ کَتَبَ بِهَذِهِ الرِّسَالَةِ إِلَی أَصْحَابِهِ وَ أَمَرَهُمْ بِمُدَارَسَتِهَا وَ النَّظَرِ فِیهَا وَ تَعَاهُدِهَا وَ الْعَمَلِ بِهَا فَکَانُوا یَضَعُونَهَا فِی مَسَاجِدِ بُیُوتِهِمْ فَإِذَا فَرَغُوا مِنَ الصَّلَاةِ نَظَرُوا فِیهَا ... قَدْ عَهِدَ إِلَیْهِمْ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) قَبْلَ مَوْتِهِ فَقَالُوا نَحْنُ بَعْدَ مَا قَبَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَسُولَهُ یَسَعُنَا أَنْ نَأْخُذَ بِمَا اجْتَمَعَ عَلَیْهِ رَأْیُ النَّاسِ بَعْدَ مَا قَبَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَسُولَهُ (صلی الله علیه و آله) وَ بَعْدَ عَهْدِهِ الَّذِی عَهِدَهُ إِلَیْنَا وَ أَمَرَنَا بِهِ مُخَالِفاً لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) فَمَا أَحَدٌ أَجْرَأَ عَلَی اللَّهِ وَ لَا أَبْیَنَ ضَلَالَةً مِمَّنْ أَخَذَ بِذَلِکَ وَ زَعَمَ أَنَّ ذَلِکَ یَسَعُهُ وَ اللَّهِ إِنَّ لِلَّهِ عَلَی خَلْقِهِ أَنْ یُطِیعُوهُ وَ یَتَّبِعُوا أَمْرَهُ فِی حَیَاةِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ بَعْدَ مَوْتِهِ هَلْ یَسْتَطِیعُ أُولَئِکَ أَعْدَاءُ اللَّهِ أَنْ یَزْعُمُوا أَنَّ أَحَداً مِمَّنْ أَسْلَمَ مَعَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) أَخَذَ بِقَوْلِهِ وَ رَأْیِهِ وَ مَقَایِیسِهِ فَإِنْ قَالَ نَعَمْ فَقَدْ کَذَبَ عَلَی اللَّهِ وَ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِیداً وَ إِنْ قَالَ لَا لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ أَنْ یَأْخُذَ بِرَأْیِهِ وَ هَوَاهُ وَ مَقَایِیسِهِ فَقَدْ أَقَرَّ بِالْحُجَّةِ عَلَی نَفْسِهِ وَ هُوَ مِمَّنْ یَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ یُطَاعُ وَ یُتَّبَعُ أَمْرُهُ بَعْدَ قَبْضِ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ وَ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ وَ ذَلِکَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یُطَاعُ وَ یُتَّبَعُ أَمْرُهُ فِی حَیَاةِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ بَعْدَ قَبْضِ اللَّهِ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ کَمَا لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ مَعَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) أَنْ یَأْخُذَ بِهَوَاهُ وَ لَا رَأْیِهِ وَ لَا مَقَایِیسِهِ خِلَافاً لِأَمْرِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) فَکَذَلِکَ لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ بَعْدَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) أَنْ یَأْخُذَ بِهَوَاهُ وَ لَا رَأْیِهِ وَ لَا مَقَایِیسِهِ.

امام صادق (علیه السلام) این نامه را حضرت صادق (علیه السلام) به اصحاب نوشت و دستور داد که آن را پیوسته مطالعه نمایند و به یکدیگر تعلیم دهند و عمل به آن نمایند. اصحاب نامه را در نمازخانه‌ی منزل خود می‌گذاشتند هر وقت نماز را تمام می‌کردند آن نامه را مطالعه می‌کردند ... . با اینکه پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) از آن‌ها هنگام مرگ تعهّد گرفته. امّا ایشان مدّعی هستند که ما بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌توانیم برای اجتماع مردم عمل نماییم با عهد و پیمان و دستور اکیدی که خداوند در این مورد به ما داده، ایشان فقط منظورشان مخالفت با خدا و پیامبر (صلی الله علیه و آله) است. کسی که جری بر خداست و گمراه‌تر از چنین اشخاصی نیست که مدّعی هستند به آن‌ها چنین اجازه‌ای داده‌اند. به خدا قسم باید مطیع خدا باشید و پیرو دستور او در زمان حیات پیامبر (صلی الله علیه و آله) و بعد از مرگش. آیا ایشان می‌توانند اثبات کنند شخصی که اسلام آورده می‌تواند برای خود و نظر خویش و قیاس در دین عمل کند. اگر بگویند: «آری». بر خدا دروغ بسته‌اند و سخت گمراه‌اند و اگر بگویند: «نه». برای هیچ‌کس جایز نیست به هوای نفس و قیاس عمل کند و بر ضرر خویش اقرار نموده و او نیز اعتقاد دارد که پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله) باید پیرو و مطیع او بود خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ. این فرموده‌ی خدا در قرآن به‌واسطه‌ی آن است که بدانید باید دستور خدا را اطاعت و پیروی کنید در حیات پیامبر (صلی الله علیه و آله) و بعد از درگذشت آن جناب همان‌طوری که هیچ‌کس در زمان حیات پیامبر (صلی الله علیه و آله) نمی‌توانست به نظر و رأی شخصی خود و قیاس عمل کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۷۸ الکافی، ج۸، ص۵/ بحارالأنوار، ج۷۵، ص۲۱۵

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

الزّهراء (سلام الله علیها): لَمَّا أَجْمَعَ أَبُوبَکْرٍ عَلَی مَنْعِ فَاطِمَةَ (سلام الله علیها) فَدَکَ، وَ بَلَغَهَا ذَلِک ... فَقَالَتْ یَا مَعَاشِرَ الْفِتْیَةِ وَ أَعْضَادَ الْمِلَّةِ، وَ أَنْصَارَ الْإِسْلَامِ، مَا هَذِهِ الْغَمِیزَةُ فِی حَقِّی، وَ السِّنَةُ عَنْ ظُلَامَتِی، أَ مَا کَانَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) أَبِی یَقُولُ الْمَرْءُ یُحْفَظُ فِی وُلْدِهِ، سَرْعَانَ مَا أَحْدَثْتُمْ، وَ عَجْلَانَ ذَا إِهَالَةٍ، وَ لَکُمْ طَاقَةٌ بِمَا أُحَاوِلُ، وَ قُوَّةٌ عَلَی مَا أَطْلُبُ وَ أُزَاوِلُ، أَ تَقُولُونَ مَاتَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله)، ... حُکْمٌ فَصْلٌ وَ قَضَاءٌ حَتْمٌ وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ.

حضرت زهراء (سلام الله علیها) هنگامی‌که ابوبکر عزم خود را بر گرفتن فدک از فاطمه‌زهرا (سلام الله علیها) جزم کرد و خبر به حضرت (علیه السلام) رسید ... فاطمه (سلام الله علیها) گروه انصار را مخاطب قرارداده فرمود: «ای گروه جوانان! ای بازوان توانمند ملّت و یاران اسلام! این چه سهل‌انگاری است در ستاندن حقّ من و چه خوابی است که درباره‌ی ظلم به من شما را فراگرفته است؟! آیا پدرم رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) نمی‌فرمود: «حقّ مرد درباره‌ی فرزندانش پاس داشته می‌شود»؟ چه زود در دین بدعت به وجود آوردید و چه سریع در مقابله با دین چاق و فربه شدید و شما بر آنچه من برای آن تلاش می‌کنم توانایی دارید و بر پس گرفتن آنچه من می‌طلبم و می‌خواهم، نیرومندید. آیا می‌گویید که محمّد (صلی الله علیه و آله) از دنیا رفت و با رفتن او همه چیز تمام شد؟! ... مرگ، فرمان حق و قضای حتمی خداوند است: وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۰ بحارالأنوار، ج۲۹، ص۲۲۶/ بحارالأنوار، ج۲۹، ص۲۴۴/ الاحتجاج، ج۱، ص۱۰۲/ بلاغات النساء، ص۲۸/ دلایل الإمامة، ص۳۷

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

الصّادق (علیه السلام): عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَال: سَأَلْتُ سَیِّدِیَ الصَّادِقَ (علیه السلام) هَلْ لِلْمَأْمُورِ الْمُنْتَظَرِ الْمَهْدِیِّ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) مِنْ وَقْتٍ مُوَقَّتٍ یَعْلَمُهُ النَّاسُ فقال (علیه السلام) ... ثُمَّ لَکَأَنِّی أَنْظُرُ یَا مُفَضَّلُ إِلَیْنَا مَعَاشِرَ الْأَئِمَّةِ بَیْنَ یَدَیْ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) نَشْکُو إِلَیْهِ مَا نَزَلَ بِنَا مِنَ الْأُمَّةِ بَعْدَه ... یَشْکُو إِلَیْهِ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَیَقُولُ ... کَانَ اللَّهُ الرَّقِیبَ عَلَیْهِمْ فِی نَقْضِهِمْ بَیْعَتِی وَ خُرُوجِ طَلْحَةَ وَ الزُّبَیْرِ بِعَائِشَةَ إِلَی مَکَّةَ یُظْهِرَانِ الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ وَ سَیْرِهِمْ بِهَا إِلَی الْبَصْرَةِ وَ خُرُوجِی إِلَیْهِمْ وَ تَذْکِیرِی لَهُمُ اللَّهَ وَ إِیَّاکَ وَ مَا جِئْتَ بِهِ یَا رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) فَلَمْ یَرْجِعَا حَتَّی نَصَرَنِیَ اللَّهُ عَلَیْهِمَا حَتَّی أُهْرِقَتْ دِمَاءُ عِشْرِینَ ألف{أَلْفاً} مِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ قُطِعَتْ سَبْعُونَ کَفّاً عَلَی زِمَامِ الْجَمَلِ فَمَا لَقِیتُ فِی غَزَوَاتِکَ یَا رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ بَعْدَکَ أَصْعَبَ یَوْماً مِنْهُ أَبَداً لَقَدْ کَانَ مِنْ أَصْعَبِ الْحُرُوبِ الَّتِی لَقِیتُهَا وَ أَهْوَلِهَا وَ أَعْظَمِهَا فَصَبَرْتُ کَمَا أَدَّبَنِیَ اللَّهُ بِمَا أَدَّبَکَ بِهِ یَا رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ قَوْلِهِ وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُکَ إِلَّا بِاللهِ وَ حَقَّ وَ اللَّهِ یَا رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) تَأْوِیلُ الْآیَةِ الَّتِی أَنْزَلَهَا اللَّهُ فِی الْأُمَّةِ مِنْ بَعْدِکَ فِی قَوْلِهِ وَ ما مُحَمَّدٌإِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِین.

امام صادق (علیه السلام) مفضّل گوید: از آقایم حضرت صادق (علیه السلام) پرسیدم: «آیا مأموریت [حضرت] مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) وقت معیّنی دارد که باید مردم بدانند کی خواهد بود»؟ ... «ای مفضّل! گویا می‌بینم که ما ائمّه (علیهم السلام) آن موقع جلو پیغمبر (صلی الله علیه و آله) جمع شده و به آن حضرت (صلی الله علیه و آله) شکایت می‌کنیم که امّت بعد از وی چه به روز ما آوردند ... سپس امیرالمؤمنین (علیه السلام) به آن حضرت (صلی الله علیه و آله) شکایت می‌کند. می‌گوید: «... و خداوند شاهد به چگونگی نقض بیعت من است. طلحه و زبیر عایشه را به بهانه‌ی ادای مراسم حج و عمره به مکّه بردند ولی او را گردش داده به بصره آوردند. من هم ناچار برای جلوگیری از بلوای آن‌ها بسیج کردم و خدا و شما را به یاد آن‌ها آوردم ولی آن‌ها برنگشتند تا اینکه خداوند مرا بر آن‌ها پیروز گردانید و خون بیست‌هزار نفر از مسلمانان ریخته و هفتاد دست که می‌خواست مهار شتر عایشه را نگه دارد بریده شد». ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! «آنچه در جنگ‌های شما و جنگ‌های بعد از شما دیدم از جنگ جمل بر من دشوارتر نبود زیرا آن جنگ از سخت‌ترین و هول‌انگیزترین و بزرگ‌ترین جنگ‌هایی بود که من دیدم. همان‌طور که مرا بار آوردی و به این آیه: پس صبر کن آن‌گونه که پیامبران «اولو العزم» صبر کردند. (احقاف/۳۵) و آیه: صبر کن، و صبر تو فقط برای خدا و به توفیق خدا باشد!. (نحل/۱۲۷) من نیز صبر کردم. ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! به خدا قسم تأویل این آیه: وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۲ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۲۰/ بحارالأنوار، ج۴۴، ص۶۶

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

امیرالمؤمنین (علیه السلام): وَ لَیْسَ کُلُّ مَنْ أَقَرَّ أَیْضاً مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ بِالشَّهَادَتَیْنِ کَانَ مُؤْمِناً إِنَّ الْمُنَافِقِینَ کَانُوا یَشْهَدُونَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ یَدْفَعُونَ عَهْدَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) بِمَا عَهِدَ بِهِ مِنْ دِینِ اللَّهِ وَ عَزَائِمِهِ وَ بَرَاهِینِ نُبُوَّتِهِ إِلَی وَصِیِّهِ وَ یُضْمِرُونَ مِنَ الْکَرَاهَةِ لِذَلِکَ وَ النَّقْضِ لِمَا أَبْرَمَهُ مِنْهُ عِنْدَ إِمْکَانِ الْأَمْرِ لَهُمْ فِیمَا قَدْ بَیَّنَهُ اللَّهُ بِقَوْلِهِ وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُم.

امام علی (علیه السلام) چنین نیست که هرکس از اهل قبله به شهادتین اقرار کند، مؤمن است؛ چرا که منافقان گواهی دادند هیچ خدایی جز خدای یگانه نیست و محمّد (صلی الله علیه و آله) رسول خداست. امّا رأی پیامبر (صلی الله علیه و آله) را درباره سپردن دین خدا و تصمیم ها و برهان های پیامبری خود به وصیّ اش کنار گذاشتند و ناخشنودی خود را از او در دل پنهان کردند و چون برایشان موقعیتی دست داد، آنچه را حضرت (صلی الله علیه و آله) استوار کرده بود، شکستند؛ همان چیزی که خداوند برای پیامبرش (صلی الله علیه و آله) آشکار کرد و فرمود: فَلاَ وَرَبِّکَ لاَ یُؤْمِنُونَ حَتَّیَ یُحَکِّمُوکَ فِیمَا شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لاَ یَجِدُواْ فِی أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُواْ تَسْلِیمًا و وَ مَا محمّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَی أَعْقَابِکُمْ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۲ بحارالأنوار، ج۶۵، ص۲۶۷/ الاحتجاج، ج۱، ص۲۴۸

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

امیرالمؤمنین (علیه السلام): فَبَلَّغَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) مَا قَدْ سَمِعَ وَ عَلِمَ أَنَّ الشَّیَاطِینَ اجْتَمَعُوا إِلَی إِبْلِیسَ فَقَالُوا لَهُ أَ لَمْ تَکُنْ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ مُحَمَّداً إِذَا مَضَی نَکَثَتْ أُمَّتُهُ عَهْدَهُ وَ نَقَضَتْ سُنَّتَهُ وَ أَنَّ الْکِتَابَ الَّذِی جَاءَ بِهِ یَشْهَدُ بِذَلِکَ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ فَکَیْفَ یَتِمُّ هَذَا وَ قَدْ نَصَبَ لِأُمَّتِهِ عَلَماً وَ أَقَامَ لَهُمْ إِمَاماً فَقَالَ لَهُمْ إِبْلِیسُ لَا تَجْزَعُوا مِنْ هَذَا فَإِنَّ أُمَّتَهُ یَنْقُضُونَ عَهْدَهُ وَ یَغْدِرُونَ بِوَصِیِّهِ مِنْ بَعْدِهِ وَ یَظْلِمُونَ أَهْلَ بَیْتِهِ وَ یُهْمِلُونَ ذَلِکَ لِغَلَبَةِ حُبِّ الدُّنْیَا عَلَی قُلُوبِهِمْ وَ تَمَکُّنِ الْحَمِیَّةِ وَ الضَّغَائِنِ فِی نُفُوسِهِمْ وَ اسْتِکْبَارِهِمْ وَ عِزِّهِم.

امام علی (علیه السلام) رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) امر خداوند را به مردم ابلاغ کردند. در این هنگام شیاطین نزد ابلیس جمع شدند و گفتند: «شما به ما گفتید بعد از اینکه محمّد (صلی الله علیه و آله) درگذشت امّت او از هم پراکنده خواهند شد و سنّتش درهم خواهد شکست و کتاب او هم به این موضوع اشاره می‌کند و می‌گوید: وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ؛ اکنون چگونه پیامبری او تمام خواهد شد و یا امّتش پراکنده می‌گردند درحالی‌که برای خود جانشین معیّن کرده و امامی نصب کرده است». شیطان گفت: «شما ترسی نداشته باشید امّت او فرمان او را نقض خواهند کرد و با وصیّ او مکر خواهند نمود و به اهل‌بیت (علیهم السلام) او ظلم خواهندکرد. حبّ دنیا بر آن‌ها چیره خواهد شد و آن‌ها وصیّت محمّد (صلی الله علیه و آله) را بی‌اثر خواهند نمود تعصّب‌ها و کینه‌ها در دل آن‌ها پیدا خواهد شد و از روی نخوت و تکبّر حقّ را از حق‌دار خواهند گرفت».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۲ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۸۲/ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۵۹

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): إِنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) کَانَ یَقُولُ فِی حَیَاةِ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ اللَّهِ لَا نَنْقَلِبُ عَلَی أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ وَ اللَّهِ لَئِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ لَأُقَاتِلَنَّ عَلَی مَا قَاتَلَ عَلَیْهِ حَتَّی أَمُوتَ وَ اللَّهِ إِنِّی لَأَخُوهُ وَ ابْنُ عَمِّهِ وَ وَارِثُهُ فَمَنْ أَحَقُّ بِهِ مِنِّی.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) حضرت علی (علیه السلام) در زمان حیات رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرمود: «خداوند در این آیه می‌فرماید: وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ؛ به خدا قسم که ما پس از آنکه خداوند هدایتمان فرمود به قهقری بر نخواهیم گشت! به خدا قسم اگر پیامبر (صلی الله علیه و آله) کشته شود یا وفات نماید هر آینه چون او مقاتله نموده و در همان راه من نیز با مخالفین مجاهده خواهم کرد تا وقتی که جان سپارم زیرا من برادر و پسر عمو و وارث او هستم و کیست که نزدیک‌تر و أولی به آن حضرت از من باشد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۴ بحارالأنوار، ج۳۲، ص۲۹۴/ بحارالأنوار، ج۳۲، ص۳۱۴/ الاحتجاج، ج۱، ص۱۹۶/ الأمالی للطوسی، ص۵۰۲/ بشارة المصطفی، ص۲۰۸/ فرات الکوفی، ص۹۶/ العمدة، ص۱۶۷/ العمدة، ص۴۴۴/ کشف الغمة، ج۱، ص۳۲۷/ بحارالأنوار، ج۲۹، ص۴۲۴/ بحارالأنوار، ج۳۸، ص۳۴۳

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

امیرالمؤمنین (علیه السلام): أَنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) کَتَبَ إِلَی مُعَاوِیَة ... وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ فَأَنْتَ وَ شُرَکَاؤُکَ یَا مُعَاوِیَةُ الْقَوْمُ الَّذِینَ انْقَلَبُوا عَلَی أَعْقَابِهِمْ وَ ارْتَدُّوا وَ نَقَضُوا الْأَمْرَ وَ الْعَهْدَ فِیمَا عَاهَدُوا اللَّهَ وَ نَکَثُوا الْبَیْعَةَ وَ لَمْ یَضُرُّوا اللَّهَ شَیْئاً أَ لَمْ تَعْلَمْ یَا مُعَاوِیَةُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ مِنَّا لَیْسَتْ مِنْکُمْ.

امام علی (علیه السلام) علی (علیه السلام) به معاویه نوشت: «... و خدای عزّوجلّ فرمود: أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ؛ پس ای معاویه! تو و شریک‌های تو، گروهی هستید که به عقب بازگشتند و مرتد شدند و امر و پیمان را در موردی که با خداوند پیمان بسته بودند نقض کردند و بیعت را ستاندند و هرگز به خداوند زیانی نرساندند. ای معاویه! آیا نمی‌دانی که امامان و پیشوایان از ما هستند و از شما نیستند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۴ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۱۳۳/ الغارات، ج۱، ص۱۱۵

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

الرّسول (صلی الله علیه و آله): یَا مَعْشَرَ النَّاسِ إِنَّهُ بَلَغَنِی مَقَالَتُکُمْ وَ إِنِّی مُحَدِّثُکُمْ حَدِیثاً فَعُوهُ وَ احْفَظُوا مِنِّی وَ اسْمَعُوهُ فَإِنِّی مُخْبِرُکُمْ بِمَا خَصَّ اللَّهُ بِهِ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ بِمَا خَصَّ بِهِ عَلِیّاً مِنَ الْفَضْلِ وَ الْکَرَامَةِ وَ فَضَّلَهُ عَلَیْکُمْ فَلَا تُخَالِفُوهُ فَتَنْقَلِبُوا عَلَی أَعْقَابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ مَعَاشِرَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ قَدِ اخْتَارَنِی مِنْ خَلْقِهِ فَبَعَثَنِی إِلَیْکُمْ رَسُولًا وَ اخْتَارَ لِی عَلِیّاً (علیه السلام) خَلِیفَةً وَ وَصِیّا.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) ای مردم! سخنان شما در مورد علی (علیه السلام) به من رسید و من حدیثی به شما می‌گویم پس آن را درک کنید و از من به خاطر بسپارید و آن را بشنوید چون من از آنچه خداوند اهل‌بیت (علیهم السلام) را به آن اختصاص داد و از فضیلت و شرافتی که علی (علیه السلام) را به آن اختصاص داد و او را بر شما برتری داد به شما خبر می‌دهم پس با او مخالفت نکنید که در اثر مخالفت با او به عقب (به دوران جاهلیّت و کفر) برگردید وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِین. ای مردم! خداوند مرا از میان خلقش برگزید و به‌سوی شما فرستاد و علی (علیه السلام) را به عنوان خلیفه و جانشین من برگزید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۴ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۳۹۷

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

امیرالمؤمنین (علیه السلام): {عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتِةَ، قَالَ: سَمِعْتُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) یَقُولُ} فِی کَلَامٍ لَهُ یَوْمَ الْجَمَلِ: یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ اسْمُهُ وَ عَزَّ جُنْدُهُ لَمْ یَقْبِضْ نَبِیّاً قَطُّ حَتَّی یَکُونَ لَهُ فِی أَمَتِهُ مَنْ یَهْدِی بِهُدَاهُ وَ یَقْصِدُ سِیرَتَهُ، وَ یَدُلُّ عَلَی مَعَالِمِ سَبِیلِ الْحَقِّ الَّذِی فَرَضَ اللَّهُ عَلَی عِبَادِهِ، ثُمَّ قَرَأَ: وَ ما مُحَمَّدُ إِلَّا رَسُولُ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَی أَعْقابِکُمْ.

امام علی (علیه السلام) در سخنی از ایشان در روز جمل آمده است: «ای مردم! خداوند تبارک و تعالی هرگز هیچ پیامبری را از دنیا نبرد تا برای او در امّتش کسی باشد که به هدایت او هدایت می‌کند و راه و روش او را در پیش می‌گیرد و به نشانه‌های راه حقّی که خداوند بر بندگانش واجب نمود راهنمایی می‌کند». سپس این آیه را قرائت فرمود: وَ ما محمّد إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ ...».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۴ العیاشی، ج۱، ص۲۰۰

آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمی‌گردید؟ [و اسلام را رها کرده به دوران جاهلیّت و کفر بازگشت خواهید نمود]؟ و هرکس به عقب باز گردد، هرگز به خدا ضرری نمی‌زند

امیرالمؤمنین (علیه السلام): إِذَا دَعَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نَبِیَّهُ (صلی الله علیه و آله) وَ رَفَعَهُ إِلَیْهِ لَمْ یَکُ ذَلِکَ بَعْدَهُ إِلَّا کَلَمْحَةٍ مِنْ خَفْقَةٍ أَوْ وَمِیضٍ مِنْ بَرْقَةٍ إِلَی أَنْ رَجَعُوا عَلَی الْأَعْقَابِ وَ انْتَکَصُوا عَلَی الْأَدْبَارِ وَ طَلَبُوا بِالْأَوْتَارِ وَ أَظْهَرُوا الْکَتَائِبَ وَ رَدَمُوا الْبَابَ وَ فَلُّوا الدِّیَارَ وَ غَیَّرُوا آثَارَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ رَغِبُوا عَنْ أَحْکَامِهِ وَ بَعُدُوا مِنْ أَنْوَارِهِ وَ اسْتَبْدَلُوا بِمُسْتَخْلَفِهِ بَدِیلًا اتَّخَذُوهُ وَ کانُوا ظالِمِینَ وَ زَعَمُوا أَنَّ مَنِ اخْتَارُوا مِنْ آلِ أَبِی قُحَافَةَ أَوْلَی بِمَقَامِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِمَّنِ اخْتَارَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لِمَقَامِهِ وَ أَنَّ مُهَاجِرَ آلِ أَبِی قُحَافَةَ خَیْرٌ مِنَ الْمُهَاجِرِیِّ الْأَنْصَارِی.

امام علی (علیه السلام) تا اینکه خدای عزّوجلّ پیامبرش (صلی الله علیه و آله) را نزد خود خواند و او را به‌سوی خویش بالا برد. بعد از او آن آثار صالحان در آن‌ها نبود مگر به‌اندازه‌ی چشم به‌هم‌زدنی یا درخشش برقی، تا اینکه دوباره به عقب برگشتند و به پشت‌سر بازگشتند و به ظلم حقّ اهل‌بیت (علیهم السلام) را از آن‌ها طلب نمودند و گردان‌های جنگی را ظاهر کردند و درِ خانه‌ی اهل‌بیت (علیهم السلام) را بستند و خانه را ویران نمودند و آثار رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) را تغییر دادند و از احکامش روی برتافتند و از انوارش دورشدند و به‌جای جانشین او دیگری را انتخاب کردند. آن را انتخاب کردند و ظالم بودند! و گمان کردند کسی که از خاندان ابوقحافه انتخاب نمودند برای مقام رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) شایسته‌تر از آن کسی است که رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) برای مقامش برگزید و پنداشتند مهاجر آل‌ابی‌قحافه بهتر از مهاجر و یاری‌کننده پیامبر (صلی الله علیه و آله) است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۶ الکافی، ج۸، ص۲۹

خداوند به‌زودی شاکران [و ثابت قدمان] را پاداش خواهد داد

الباقر (علیه السلام): فقال رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) فی یوم الغدیر ... مَعَاشِرَ النَّاسِ أُنْذِرُکُمْ أَنِّی رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِیَ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مِتُّ أَوْ قُتِلْتُ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلی عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ أَلَا وَ إِنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) هُوَ الْمَوْصُوفُ بِالصَّبْرِ وَ الشُّکْرِ ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ وُلْدِی مِنْ صُلْبِه.

امام باقر (علیه السلام) ای گروه مردم! شما را انذار می‌کنم که من فقط پیامبرو رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) هستم که پیش از او پیامبران و فرستادگان (علیه السلام) گذشتند، پس اگر من بمیرم یا کشته شوم آیا شما به دوران جاهلیّت پیش از اسلام برخواهید گشت؟ و هرکس که عقب‌گرد کند هرگز به خدا گزند و زیانی نرساند و به زودی که خدا سپاسگزاران را پاداش دهد. بدانید در این سوره علی موصوف به صبر و شکر شده و پس از او فرزندانش که از صلب من هستند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۶ بحارالأنوار، ج۳۷، ص۲۱۱/ التحصین لابن طاوس، ص۵۸۵/ الیقین، ص۳۵۴

خداوند به‌زودی شاکران [و ثابت قدمان] را پاداش خواهد داد

الرّسول (صلی الله علیه و آله): قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِک: إِنَّهُ أُتِیَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) بِعَلِیٍّ (علیه السلام) وَ عَلَیْهِ نَیِّفٌ وَ سِتُّونَ جِرَاحَةً قَالَ أَبَانٌ أَمَرَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) أُمَّ سُلَیْمٍ وَ أُمَّ عَطِیَّةَ أَنْ تُدَاوِیَاهُ فَقَالَتَا قَدْ خِفْنَا عَلَیْهِ فَدَخَلَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) وَ الْمُسْلِمُونَ یَعُودُونَهُ وَ هُوَ قَرْحَةٌ وَاحِدَةٌ فَجَعَلَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) یَمْسَحُهُ بِیَدِهِ وَ یَقُولُ إِنَّ رَجُلًا لَقِیَ هَذَا فِی اللَّهِ لَقَدْ أَبْلَی وَ أَعْذَرَ فَکَانَ یَلْتَئِمُ فَقَالَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَنِی لَمْ أَفِرَّ وَ لَمْ أولی{أُوَلِ} الدُّبُرَ فَشَکَرَ اللَّهُ تَعَالَی لَهُ ذَلِکَ فِی مَوْضِعَیْنِ مِنَ الْقُرْآنِ وَ هُوَ قَوْلُهُ تَعَالَی سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ وَ سَنَجْزِی الشَّاکِرِینَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) انس‌بن‌مالک گوید: بعد از جنگ احد علی (علیه السلام) نزد رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) آورده شد درحالی‌که شصت و چند زخم بر او بود. ابان گوید: «پیامبر (صلی الله علیه و آله) به أم‌سُلَیْم و أم‌عطیّه دستور داد که علی (علیه السلام) را مداوا کنند». آن دو گفتند: «بر او می‌ترسیم که در اثر شدّت جراحات از دنیا برود». پس رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) وارد شد و مسلمانان به عیادت علی (علیه السلام) می‌آیند درحالی‌که سرتاسر بدن ایشان پر از زخم است. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) دست خود را بر علی (علیه السلام) می‌کشید و می‌فرمود: «هر مردی به خاطر خدا به ملاقات این شخص بیاید در واقع از فراری که در جنگ احد داشته معذرت خواهی کرده و سرزنشی بر او نیست». علی (علیه السلام) در آن هنگامی‌که رفته‌رفته حالش بهتر می‌شد فرمود: «حمد و سپاس خدا را که مرا چنین قرار داد که فرار نکنم و پشت به دشمن نکنم». خدای متعال نیز از آن مجاهدت و حمد علی (علیه السلام) در دو جای قرآن قدردانی نمود و آن این دو سخن خدای تعالی است سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ و سَنَجْزِی الشَّاکِرِینَ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۶ بحارالأنوار، ج۴۱، ص۳/ شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۷۶

خداوند به‌زودی شاکران [و ثابت قدمان] را پاداش خواهد داد

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): یَعْنِی بِالشَّاکِرِینَ صَاحِبَکَ علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) وَ الْمُرْتَدِّینَ عَلَی أَعْقَابِهِمُ الَّذِینَ ارْتَدُّوا عَنْهُ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) الشَّاکِرِینَ؛ دوست و رفیق تو علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است و منظور از کسانی که به عقب (جاهلیّت) برمی‌گردند، همان‌هایی هستند که از او روی برگرداندند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۶ بحارالأنوار، ج۴۱، ص۳/ المناقب، ج۲، ص۱۲۰

خداوند به‌زودی شاکران [و ثابت قدمان] را پاداش خواهد داد

الرضا (علیه السلام): إِنَّ امیرالمؤمنین (علیه السلام) عَضَّدَهُ اللَّهُ بِالسَّدَادِ وَ وَفَّقَهُ لِلرَّشَادِ عَرَفَ مِنْ حَقَّنَا مَا جَهِلَهُ غَیْرُهُ فَوَصَلَ أَرْحَاماً قُطِعَتْ وَ آمَنَ أَنْفُساً فُزِعَتْ بَلْ أَحْیَاهَا وَ قَدْ تَلِفَتْ وَ أَغْنَاهَا إِذَا افْتَقَرَتْ مُبْتَغِیاً رِضَا رَبِّ الْعَالَمِینَ لَا یُرِیدُ جَزَاءً مِنْ غَیْرِهِ وَ سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ وَ لا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ.

امام رضا (علیه السلام) امیرالمؤمنین (علیه السلام) حقّ ما را آن مقدار شناخت که نزد دیگران مجهول بود پس ارحامی که قطع شده بود صله کرد و نفس‌هایی که به جزع و فزع درآمده بود ایمن گردانید بلکه زنده گردانید آن‌ها را و حال آنکه تلف شده بودند و بی‌نیاز گردانید آن‌ها را که از روی ظلم محتاج شده بودند و پروردگار عالمیان به این امر خشنود است و غیر از خدا پاداش نمی‌خواهد و سَیَجْزِی اللهُ الشَّاکِرِینَ وَ لا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۷۸۶ بحارالأنوار، ج۴۹، ص۱۴۱/ بحارالأنوار، ج۴۹، ص۱۵۲

محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده و نیست

: الباقر ( وَ فِی قَوْلِهِ ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنَّ هَذِهِ نَزَلَتْ فِی شَأْنِ زَیْدِ‌بْنِ‌حَارِثَةَ قَالَتْ قُرَیْشٌ یُعَیِّرُنَا مُحَمَّدٌ (یَدَّعِی بَعْضُنَا بَعْضاً وَ قَدِ ادَّعَی هُوَ زَیْداً فَقَالَ اللَّهُ ما کانَ مُحَمَّد أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ یَعْنِی یَوْمَئِذٍ قَالَ إِنَّهُ لَیْسَ بِأَبِی زَیْدٍ.

امام باقر ( آیه‌ی ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ در شأن زیدبن‌حارثه نازل شده است. قریش گفتند: «محمّد (بر ما خرده می‌گیرد که چرا برخی از ما، برخی را به خود منتسب می‌کنیم، درحالی‌که او زید را به خود نسبت می‌دهد و می‌گوید: «او پسر من است». بنابراین خداوند فرمود: مَّا کَانَ مُحَمَّدٌ ابا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِکُمْ یعنی در آن هنگام، پیامبر (پدر زید نبود».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۲ القمی، ج۲، ص۱۹۴/ البرهان/ بحار الأنوار، ج۲۲، ص۲۱۸/ نورالثقلین

محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده و نیست

: أمیرالمؤمنین ( رُوِیَ أنَّ عَلیّا (کَتَبَ إِلَی مُعَاوِیَةَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (إِلَی مُعَاوِیَة ... کُنْتُمْ أَنْتُمُ الْقَوْمَ الَّذِینَ أَقْرَرْتُمْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ (فَبَدَا لَکُمْ فَأَخْبَرَکُمُ اللَّهُ أَنَّ مُحَمَّداً (لَمْ یَکُ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ اللهِ وَ خاتَمَ النَّبِیِّین.

امام علی ( روایت شده است که امام علی (نامه‌ای به معاویه نوشت: از بنده‌ی خدا امیرالمؤمنین علی‌بن‌ابی‌طالب (به معاویه: ... [سپس از نزاع و تفرقه نهی کرد و به تسلیم و اجتماع امر فرمود] و شما قوی بودید که به خدا و رسولش اقرار کردید، پس نظرتان را تغییر دادید؛ بنابراین خداوند به شما خبر داد که محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده است، بلکه رسول خدا و ختم کننده و آخرین پیامبران است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ بحار الأنوار، ج۳۳، ص۱۳۳

ولایت

: الرّسول ( ٍ إِنَّ کُلَّ بَنِی بِنْتٍ یُنْسَبُونَ إِلَی أَبِیهِمْ إِلَّا أَوْلَادَ فَاطِمَةَ (فَإِنِّی أَنَا أَبُوهُمْ.

پیامبر ( کلیه‌ی پسران هر دختری به پدرشان منسوب می‌شوند، غیر از فرزندان فاطمه (که من پدر آن‌ها می‌باشم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ بحار الأنوار، ج۴۳، ص۲۸۴/ نورالثقلین

ولایت

: الکاظم ( عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: تَقَدَّمَ أَبُوالْحَسَنِ الْأَوَّلُ (إِلَی قَبْرِ النَّبِیِّ (فَقَالَ: السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَهْ.

امام کاظم ( علیّ‌بن‌حسّان از بعضی از شیعیان ما نقل می‌کند: امام کاظم (نزد قبر پیامبر (رفت و فرمود: «سلام بر تو ای پدر جان».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ نورالثقلین

ولایت

: الحسین ( عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌شُعَیْبٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (قَالَ: بَیْنَا الْحُسَیْنُ (قَاعِدٌ فِی حَجْرِ رَسُولِ اللَّهِ (ذَاتَ یَوْمٍ إِذْ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَیْهِ فَقَالَ یَا أَبَتِ قَالَ لَبَّیْکَ یَا بُنَیَّ قَالَ مَا لِمَنْ أَتَاکَ بَعْدَ وَفَاتِکَ زَائِراً لَا یُرِیدُ إِلَّا زِیَارَتَکَ قَالَ یَا بُنَیَّ مَنْ أَتَانِی بَعْدَ وَفَاتِی زَائِراً لَا یُرِیدُ إِلَّا زِیَارَتِی فَلَهُ الْجَنَّةُ.

امام حسین ( علیّ‌بن‌شعیب از امام صادق (روایت می‌کند که فرمود: امام حسین (روزی در حجره‌ی رسول خدا (نشسته بود و سر خویش را بالا گرفته و فرمود: «ای پدرم». پیامبر (فرمود: «بله فرزندم». فرمود: «برای کسی که بعد از وفات شما به قصد زیارت شما نزدتان بیاید چه ثوابی است»؟ فرمود: «ای فرزندم هرکس بعد از وفاتم به زیارتم بیاید بهشت بر او واجب می‌گردد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ تهذیب الأحکام، ج۶، ص۲۱/ نورالثقلین

ولایت

: الرّسول ( عَنْ أَبِی عَبْدِاللهِ (قَالَ: إِنَّهُ (قَالَ لِلْحَسَنِ (: إِنَّ ابْنِی هَذَا سَیِّدٌ.

پیامبر ( امام صادق (می‌فرماید: پیامبر (فرمود: «همانا این فرزندم حسن (سیّد و آقاست».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ نورالثقلین

ولایت

: الرّسول ( عن أبی‌عبدالله (قال: فِی الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ (ابْنَایَ هَذَانِ إِمَامَانِ قَامَا أَوْ قَعَدَا.

پیامبر ( امام صادق (می‌فرماید: پیامبر (درباره‌ی حسن و حسین (فرموده است: «این دو پسر من امام هستند، چه قیام کنند و چه سکوت نمایند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ بحار الأنوار، ج۳۷، ص۷/ نورالثقلین

ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است

: علی‌بن‌إبراهیم ( وَ قَولُهُ وَ خاتَمَ النَّبِیِّینَ یَعْنِی لَا نَبِیَ بَعْدَ مُحَمَّد (.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( منظور از آیه‌ی وَ خَاتَمَ النَّبِیِّینَ این است که پس از محمّد (پیامبری نخواهد آمد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ القمی، ج۲، ص۱۹۴/ البرهان/ بحار الأنوار، ج۲۲، ص۲۱۹

ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است

: الرّسول ( عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِیِّ عَنْ أَنَسٍ فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (یَقُولُ أَنَا خَاتَمُ الْأَنْبِیَاءِ (وَ أَنْتَ یَا عَلِیُ (خَاتَمُ الْأَوْلِیَاء (.

پیامبر ( من خاتم انبیاء (هستم و تو یا علی (خاتم اولیاء هستی.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ بحار الأنوار، ج۳۹، ص۷۶/ نورالثقلین

ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است

: الرّسول ( أَنَا أَوَّلُ الْأَنْبِیَاءِ (خَلْقاً وَ آخِرُهُمْ بَعْثا.

پیامبر ( حسن‌بصری از انس در حدیث طولانی روایت می‌کند که گفته است: من از رسول خدا (شنیدم که می‌فرمود: من اوّلین انبیاء (از حیث خلقت و آخرین آن‌ها از جهت مبعوث‌شدن می‌باشم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۴ عوالی اللیالی، ج۴، ص۱۲۲/ نورالثقلین

ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است

: الرّسول ( إِنَّمَا مَثَلِی فِی الْأَنْبِیَاءِ (کَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَی دَاراً فَأَکْمَلَهَا وَ حَسَّنَهَا إِلَّا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ، فَکَانَ مَنْ دَخَلَهَا فَنَظَرَ إِلَیْهَا قَالَ: مَا أَحْسَنَهَا إِلَّا مَوْضِعَ هَذِهِ اللَّبِنَةِ. قال (فَأَنَا مَوْضِعُ اللَّبِنَةِ، خُتِمَ بِیَ الْأَنْبِیَاءُ (أَوْرَدَهُ الْبُخَارِیُّ وَ مُسْلِمٌ فِی صَحِیحَیْهِمَا.

پیامبر ( مَثَل من در میان انبیاء (همانند مردی است که خانه‌ایی را ساخته و به‌جز اساس آن همه‌ی اجزاء آن را به زیبایی تکمیل نماید و هرکس وارد آن می‌شود می‌گوید: «چقدر زیباست جز پایه‌ی آن من همچون پایه و اساس این بنا هستم. نبوّت به‌وسیله‌ی من ختم می‌شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۶ نورالثقلین

ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است

: أمیرالمؤمنین ( قَالَ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (خَتَمَ مُحَمَّدٌ (أَلْفَ نَبِیٍّ وَ إِنِّی خَتَمْتُ أَلْفَ وَصِیٍ وَ إِنِّی کُلِّفْتُ مَا لَمْ یُکَلَّفُوا.

امام علی ( محمّد (خاتم هزار پیامبر و من خاتم هزار وصی هستم و تکلیفی که بر دوش من گذاشته شد، بر دوش آن‌ها گذاشته نشده.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۶ نورالثقلین

ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است

: الرّسول ( عَن إبن‌عباس (قال: لَمَّا بُعِثَ النَّبِیُّ (أَمَرَ عَلِیّاً (أَنْ یَکْتُبَ کِتَاباً إِلَی الْکُفَّارِ وَ إِلَی النَّصَارَی وَ إِلَی الْیَهُودِ فَکَتَبَ کِتَاباً أَمْلَاهُ جَبْرَئِیلُ عَلَی النَّبِیِّ (فَکَتَبَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ (إِلَی یَهُودِ خَیْبَرَ أَمَّا بَعْدُ فَ إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ ... وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ وَ السَّلامُ عَلی مَنِ اتَّبَعَ الْهُدی وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ ثُمَّ خَتَمَ الْکِتَابَ وَ أَرْسَلَهُ إِلَی یَهُودِ خَیْبَرَ فَلَمَّا وَصَلَ الْکِتَابُ إِلَیْهِمْ أَتَوْا إِلَی شَیْخِهِمْ ابْنِ سَلَامٍ فَقَالُوا یَا ابْنَ سَلَامٍ هَذَا کِتَابُ مُحَمَّدٍ (إِلَیْکَ فَاقْرَأْهُ عَلَیْنَا فَقَرَأَهُ عَلَیْهِمْ فَقَالَ لَهُمْ مَا تُرِیدُونَ مِنْ هَذَا الْکَلَامِ وَ قَدْ أَرَی فِیهِ عَلَامَاتٍ وَجَدْنَا فِی التَّوْرَاةِ أَنَّ هَذَا الَّذِی بَشَّرَنَا بِهِ مُوسَی‌بْنُ‌عِمْرَانَ (فَقَالُوا یَنْسَخُ کِتَابَنَا وَ یُحَرِّمُ عَلَیْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا مِنْ قَبْلُ فَقَالَ لَهُمْ ابْنُ سَلَامٍ یَا قَوْمِ اخْتَرْتُمُ الدُّنْیَا عَلَی الْآخِرَةِ وَ الْعَذَابَ عَلَی الْمَغْفِرَةِ فَقَالُوا یَا ابْنَ سَلَامٍ لَوْ کَانَ مُحَمَّدٌ (عَلَی دِینِنِا لَکَانَ أَحَبَّ إِلَیْنَا مِنْ غَیْرِهِ فَقَالَ أَنَا أَرُوحُ إِلَیْهِ وَ أَسْأَلُهُ عَنْ أَشْیَاءَ مِنَ التَّوْرَاةِ فَإِنْ أَجَابَنِی عَنْهَا دَخَلْتُ فِی دِینِهِ وَ خَلَّیْتُ دِیْنَ الْیَهُودِیَّةِ وَ قَامَ وَ أَخَذَ التَّوْرَاةَ وَ اسْتَخْرَجَ مِنْهَا أَلْفَ مَسْأَلَةٍ وَ أَرْبَعَمِائَةِ مَسْأَلَةٍ وَ أَرْبَعَ مَسَائِلَ مِنْ غَامِضِ الْمَسَائِلِ فَأَخَذَهَا وَ أَتَی بِهَا إِلَی مُحَمَّدٍ (وَ هُوَ فِی مَسْجِدِهِ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدُ (وَ عَلَی أَصْحَابِکَ فَقَالُوا وَ عَلی مَنِ اتَّبَعَ الْهُدی السَّلَامُ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ مَنْ أَنْتَ یَا هَذَا الرَّجُلُ قَالَ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ وَ أَنَا مِنْ رُسُلِ بَنِی‌إِسْرَائِیلَ وَ مِمَّنْ قَرَأَ التَّوْرَاةَ وَ أَنَا رَسُولُ (الْیَهُودِ إِلَیْکَ مَعَ شَیْءٍ لِتُبَیِّنَهُ لَنَا مَا هُوَ وَ أَنْتَ مِنَ الْمُحْسِنِینَ فَقَالَ النَّبِیُّ (اجْلِسْ یَا ابْنَ سَلَامٍ وَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ وَ إِنْ شِئْتَ أَخْبَرْتُکَ عَمَّا تَسْأَلُنِی عَنْهُ فَقَالَ أَخْبِرْنِی یَا مُحَمَّدُ (فَإِنَّنِی أَزْدَادُ فِیکَ یَقِیناً فَقَالَ یَا ابْنَ سَلَامٍ جِئْتَ تَسْأَلُنِی عَنْ أَلْفِ مَسْأَلَةٍ وَ أَرْبَعِمِائَةِ مَسْأَلَةٍ وَ أَرْبَعِ مَسَائِلَ نَسَخْتَهَا مِنَ التَّوْرَاةِ فَنَکَسَ عَبْدُ‌اللَّهِ‌بْنُ‌سَلَامٍ رَأْسَهُ وَ بَکَی وَ قَالَ صَدَقْتَ یَا مُحَمَّدُ (فَقَالَ أَ‌نَبِیٌّ (أَنْتَ أَمْ رَسُولٌ (فَقَالَ یَا ابْنَ سَلَامٍ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَنِی نَبِیّاً (وَ رَسُولًا (وَ أَنَا خَاتَمُ النَّبِیِّینَ أَ‌فَمَا قَرَأْتَ فِی التَّوْرَاةِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً الْآیَةَ وَ أُنْزِلَ عَلَیَّ ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ اللهِ وَ خاتَمَ النَّبِیِّینَ قَالَ صَدَقْتَ یَا مُحَمَّد (.

پیامبر ( ابن‌عبّاس (گوید: هنگامی که پیغمبر (مبعوث شد علی (را فرمود نامه‌ای به کفّار و ترسایان و یهود نوشت که آن را جبرئیل به پیغمبر (دیکته کرد. نوشت: به‌نام خداوند بخشنده‌ی مهربان، از محمّد رسول خدا (به یهود خیبر. امّا بعد، زمین از آن خداست ... و سرانجام از آن پرهیزکاران، درود بر کسی که پیرو راه راست شد و لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ. سپس مهر بر نامه نهاد و نزد یهود خیبر فرستاد و چون نامه به آن‌ها رسید نزد بزرگ خود ابن‌سلام آمدند و گفتند: «ای پسر سلام این نامه‌ی محمّد (است که به تو نوشته، آن را برای ما بخوان». آن را برایشان خواند و گفت: «از این سخن چه می‌خواهید؟ من در محمّد (نشانه‌هایی را می‌بینم که در تورات است. همان محمّد (است که موسی‌بن‌عمران (ما را به او مژده داده است». گفتند: «کتاب ما را نسخ کند و آنچه قبلاً بر ما حلال بوده، حرام کند»؛ ابن‌سلام به آن‌ها گفت: «ای مردم شما دنیا را به آخرت برگزیدید و عذاب را به آمرزش»! گفتند: «اگر محمّد (در دین و آیین ما باشد برای ما نسبت به غیر دوست‌بر است». گفت: «من نزد او می‌روم و از او پرسش‌هایی از تورات می‌کنم و اگر پاسخ مرا درست داد دین او را می‌پذیرم و از یهودی بودن دست می‌کشم». برخاست و تورات را برداشت. و هزلروچهارصدوچهار مسأله مشکل از آن بیرون کشید و آن‌ها را برداشت و نزد محمّد (که در مسجد خود بود، آورد و گفت: «ای محمّد (درود بر تو و بر یارانت»، گفتند: «و رحمت خدا و برکاتش بر هرکه پیرو راه راست باشد، ای مرد تو کیستی»؟ گفت: «من عبداللَّه‌بن‌سلامم و از بزرگان بنی‌اسرائیل و از کسانی که تورات را خوانده‌اند و من نماینده و پیک یهود به‌سوی تو هستم تا پرسش‌هایی را که دارم برای ما شرح دهی درحالی‌که تو از نیکوکاران هستی»! پیغمبر (فرمود: «ای ابن‌سلام بنشین و هرچه می‌خواهی بپرس و اگر می‌خواهی بپرس و اگر می‌خواهی من به تو گزارش دهم که چه می‌خواهی بپرسی». گفت: «ای محمّد (به من خبر بده که مایه‌ی فزونی یقین من به تو باشد». فرمود: «ای پسر سلام آمدی از من هزار مسأله و چهارصد مسأله و چهار مسأله بپرسی که همه را از تورات نسخه کرده‌ای»! عبداللَّه‌بن‌سلام سر به پایین انداخت و گریست و گفت: «ای محمّد (راست گفتی». سؤال: «تو پیغمبری یا رسول»؟ جواب: به راستی خدا مرا پیغمبر و رسول هر دو مبعوث کرده و من خاتم پیغمبرانم، مگر در تورات نخواندی [که محمّد رسول خداست]: محمّد فرستاده‌ی خداست و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند پیوسته آن‌ها را درحال رکوع و سجود می‌بینی درحالی‌که همواره فضل خدا و رضای او را می‌طلبند نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است، همانند زراعتی که جوانه‌های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است و به قدری نموّ و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وامی‌دارد این برای آن است که کافران را به خشم آورد [ولی] کسانی از آن‌ها را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، خداوند وعده‌ی آمرزش و اجر عظیمی داده است. (فتح/۲۹) و ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ اللهِ وَ خاتَمَ النَّبِیِّین درباره‌ی من نازل شده است». ابن‌سلام گفت: «راست گفتی ای محمّد (».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۲، ص۱۹۶ بحار الأنوار، ج۵۷، ص۲۴۱

سبب نزول

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه): وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ نَزَلَتْ فِی أَبِی‌ذَرٍّ (رحمة الله علیه) وَ سَلْمَانَ (رحمة الله علیه) وَ مِقْدَادٍ وَ عَمَّارٍ لَمْ یَنْقُضُوا الْعَهْدَ وَ آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلی مُحَمَّدٍ أَیْ ثَبَتُوا عَلَی الْوَلَایَةِ الَّتِی أَنْزَلَهَا اللَّهُ وَ هُوَ الْحَقُّ یَعْنِی أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) مِنْ رَبِّهِمْ کَفَّرَ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ وَ أَصْلَحَ بالَهُمْ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۳۰۸ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۳۴۹/ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸۷/ القمی، ج۲، ص۳۰۱/ نورالثقلین/ البرهان

محمّد

امیرالمؤمنین (علیه السلام): جَاءَ نَفَرٌ مِنَ الْیَهُودِ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَسَأَلَهُ أَعْلَمُهُمْ فِیمَا سَأَلَهُ فَقَالَ لَهُ لِأَیِّ شَیْءٍ سُمِّیتَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ أَحْمَدَ وَ أَبَا الْقَاسِمِ وَ بَشِیراً وَ نَذِیراً وَ دَاعِیاً؟ فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله): أَمَّا مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) فَإِنِّی مَحْمُودٌ فِی الْأَرْضِ وَ أَمَّا أَحْمَدُ (صلی الله علیه و آله) فَإِنِّی مَحْمُودٌ فِی السَّمَاء.

امام علی (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۳۱۰ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۹۴/ نورالثقلین

تعویذ

الصّادقین (علیه السلام): عوذة الحمی، یُؤْخَذُ مِنْ تُرْبَةِ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) وَ تُدَافُ بِالْمَاءِ وَ تُکْتَبُ فِی جَامِ زُجَاجٍ بِقَلَمِ حَدِیدٍ وَ تُسْقَی مَنْ بِهِ أَلَمٌ حَادِثٌ ... یُکْتَبُ عَلَی الْقِرطَاسِ وَ یُعْلَقُ عَلَیْهِ ... وَ آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلی مُحَمَّدٍ وَ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ کَفَّرَ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ وَ أَصْلَحَ بالَهُمْ.

امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۳۱۰ بحارالأنوار، ج۹۲، ص۲۴/ مکارم الأخلاق، ص۳۷۱؛ «حادث» محذوف

محمّد فرستاده‌ی خداست

الباقر (علیه السلام): إِنَّ لِرسول الله (صلی الله علیه و آله) عَشَرَةَ أَسْمَاءٍ خَمْسَةٌ مِنْهَا فِی الْقُرْآنِ وَ خَمْسَةٌ لَیْسَتْ فِی الْقُرْآنِ فَأَمَّا الَّتِی فِی الْقُرْآنِ {فَ} مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ أَحْمَدُ وَ عَبْدُ اللَّهِ وَ یس وَ نکته.

امام باقر (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۹۶

محمّد فرستاده‌ی خداست

الصّادق (علیه السلام): کَانَ نَقْشُ خَاتَمِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) مُحَمَّدٌ رسول الله.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۳

محمّد فرستاده‌ی خداست

الرّسول (صلی الله علیه و آله): فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ‌بْنُ‌سَلَامٍ أَ نَبِیٌّ أَنْتَ أَمْ رَسُولٌ فَقَالَ یَا ابْنَ سَلَامٍ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَنِی (صلی الله علیه و آله) نَبِیّاً وَ رَسُولًا وَ أَنَا (صلی الله علیه و آله) خَاتَمُ النَّبِیِّینَ أَ فَمَا قَرَأْتَ فِی التَّوْرَاةِ مُحَمَّدٌ رسول الله وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً الْآیَة.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۵۷، ص۲۴۱

محمّد فرستاده‌ی خداست

الرّسول (صلی الله علیه و آله): مَکْتُوبٌ عَلَی بَابِ الْجَنَّةِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) رَسُولُ اللَّهِ عَلِیٌّ (علیه السلام) أَخُو رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِأَلْفَیْ عَامٍ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۲ الخصال، ج۲، ص۳۳۸/ نورالثقلین

و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید

الرضا (علیه السلام): فَسَّرَ الرِّضَا (علیه السلام) قُولَهُ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ أنَّ عَلِیّا (علیه السلام) مِنْهُمْ.

امام رضا (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۲ المناقب، ج۲، ص۸۵/ بحارالأنوار، ج۴۱، ص۶۸

و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید

الباقر (علیه السلام): إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَجْرَی فِی الْمُؤْمِنِ مِنْ رِیحِ رَوْحِ اللَّهِ وَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی یَقُولُ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ.

امام باقر (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۶۴، ص۷۵/ المحاسن، ج۱، ص۱۳۱/ البرهان

و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید

الصّادق (علیه السلام): عَنْ أَبِی‌عَمْرٍو الزُّبَیْرِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قَالَ قُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِی عَنِ الدُّعَاءِ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْجِهَادِ فِی سَبِیلِهِ أَ هُوَ لِقَوْمٍ لَا یَحِلُّ إِلَّا لَهُمْ وَ لَا یَقُومُ بِهِ إِلَّا مَنْ کَانَ مِنْهُمْ أَوْ هُوَ مُبَاحٌ لِکُلِّ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ تَعَالَی وَ آمَنَ بِرَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) وَ مَنْ کَانَ کَذَا فَلَهُ أَنْ یَدْعُوَ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ إِلَی طَاعَتِهِ وَ أَنْ یُجَاهِدَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ تَعَالَی فَقَالَ ذَلِکَ لِقَوْمٍ لَا یَحِلُّ إِلَّا لَهُمْ وَ لَا یَقُومُ بِذَلِکَ إِلَّا مَنْ کَانَ مِنْهُمْ قُلْتُ وَ مَنْ أُولَئِکَ قَالَ مَنْ قَامَ بِشَرَائِطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْقِتَالِ وَ الْجِهَادِ عَلَی الْمُجَاهِدِینَ فَهُوَ الْمَأْذُونُ لَهُ فِی الدُّعَاءِ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ لَمْ یَکُنْ قَائِماً بِشَرَائِطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْجِهَادِ عَلَی الْمُجَاهِدِینَ فَلَیْسَ بِمَأْذُونٍ لَهُ فِی الْجِهَادِ وَ لَا الدُّعَاءِ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَتَّی یَحْکُمَ فِی نَفْسِهِ بِمَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَیْهِ مِنْ شَرَائِطِ الْجِهَادِ قُلْتُ فَبَیِّنْ لِی یَرْحَمُکَ اللَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی أَخْبَرَ فِی کِتَابِهِ الدُّعَاءَ إِلَیْهِ وَ وَصَفَ الدُّعَاةَ إِلَیْهِ فَجَعَلَ ذَلِکَ لَهُمْ دَرَجَاتٍ یُعْرَفُ بَعْضُهَا بِبَعْضٍ وَ یُسْتَدَلُّ بِبَعْضِهَا عَلَی بَعْض ثُمَّ ذَکَرَ أَتْبَاعَ نَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ أَتْبَاعَ هَذِهِ الْأُمَّةِ (الأئمة (علیهم السلام)) الَّتِی وَصَفَهَا فِی کِتَابِهِ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ جَعَلَهَا دَاعِیَةً إِلَیْهِ فَأَذِنَ لَهُ فِی الدُّعَاءِ إِلَیْهِ فَقَالَ یا أَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُکَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ ثُمَّ وَصَفَ أَتْبَاعَ نَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنَ الْمُؤْمِنِینَ فَقَالَ مُحَمَّدٌ رسول الله وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللهِ وَ رِضْواناً سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجِیل.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۲ تهذیب الأحکام، ج۶، ص۱۲۹/ الکافی، ج۵، ص۱۳/ وسایل الشیعة، ج۱۵، ص۳۶

و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید

امیرالمؤمنین (علیه السلام): عَنْ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) هَذِهِ الْخُطْبَة فَدَعَاکَ نَبِیُّنَا (صلی الله علیه و آله) بِنُصْرَتِهِ فَنَصَرْتَهُ بِی وَ بِجَعْفَر (رحمة الله علیه) وَ حَمْزَةَ (رحمة الله علیه) فَنَحْنُ الَّذِینَ اخْتَرْتَنَا لَهُ وَ سَمَّیْتَنَا فِی دِینِکَ لِدَعْوَتِکَ أَنْصَاراً لِنَبِیِّکَ قَائِدُنَا إِلَی الْجَنَّةِ خِیَرَتُکَ وَ شَاهِدُنَا أَنْتَ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ جَعَلْتَنَا ثَلَاثَةً مَا نَصَبَ لَنَا عَزِیزٌ إِلَّا أَذْلَلْتَهُ بِنَا وَ لَا مَلِکٌ إِلَّا طَحْطَحْتَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً وَ وَصَفْتَنَا یَا رَبَّنَا بِذَلِکَ وَ أَنْزَلْتَ فِینَا قُرْآناً جَلَّیْتَ بِهِ عَنْ وُجُوهِنَا الظُّلَمَ وَ أَرْهَبْتَ بِصَوْلَتِنَا الْأُمَمَ إِذَا جَاهَدَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) رَسُولُکَ عَدُوّاً لِدِینِکَ تَلُوذُ بِهِ أُسْرَتَهُ وَ تَحُفُّ بِهِ عِتْرَتَهُ (علیهم السلام) کَأَنَّهُمُ النُّجُومُ الزَّاهِرَةُ إِذَا تَوَسَّطَهُمُ الْقَمَرُ الْمُنِیرُ لَیْلَةَ تَمة (تِمِّهِ).

امام علی (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۴ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۳۲

در میان خود مهربانند

الباقر (علیه السلام): الْمُؤْمِنُ أَخُو الْمُؤْمِنِ لِأَبِیهِ وَ أُمِّهِ لِأَنَّ اللَّهَ خَلَقَ طِینَتَهُمَا مِنْ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ وَ هِیَ طِینَةُ الْجِنَانِ ثُمَّ تَلَا رُحَماءُ بَیْنَهُمْ فَهَلْ یَکُونُ الرَّحِیمُ إِلَّا بَرّاً وَصُولًا.

امام باقر (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۴ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۲۷۶/ نورالثقلین/ المحاسن، ج۱، ص۱۳۴/ البرهان

در میان خود مهربانند

الصّادق (علیه السلام): عَنْ سَمَاعَةَ قَال سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قُلْتُ قَوْمٌ عِنْدَهُمْ فُضُولٌ وَ بِإِخْوَانِهِمْ حَاجَةٌ شَدِیدَةٌ وَ لَیْسَ تَسَعُهُمُ الزَّکَاةُ أَ یَسَعُهُمْ أَنْ یَشْبَعُوا وَ یَجُوعَ إِخْوَانُهُمْ فَإِنَّ الزَّمَانَ شَدِیدٌ فَقَالَ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لَا یَظْلِمُهُ وَ لَا یَخْذُلُهُ وَ لَا یَحْرِمُهُ فَیَحِقُّ عَلَی الْمُسْلِمِینَ الِاجْتِهَادُ فِیهِ وَ التَّوَاصُلُ وَ التَّعَاوُنُ عَلَیْهِ وَ الْمُوَاسَاةُ لِأَهْلِ الْحَاجَةِ وَ الْعَطْفُ مِنْکُمْ یَکُونُونَ عَلَی مَا أَمَرَ اللَّهُ فِیهِمْ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ مُتَرَاحِمِینَ.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۴ الکافی، ج۴، ص۵۰/ نورالثقلین

در میان خود مهربانند

الصّادق (علیه السلام): یَحِقُّ عَلَی الْمُسْلِمِینَ الِاجْتِهَادُ فِی التَّوَاصُلِ وَ التَّعَاوُنُ عَلَی التَّعَاطُفِ وَ الْمُوَاسَاةُ لِأَهْلِ الْحَاجَةِ وَ تَعَاطُفُ بَعْضِهِمْ عَلَی بَعْضٍ حَتَّی تَکُونُوا کَمَا أَمَرَکُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ مُتَرَاحِمِینَ مُغْتَمِّینَ لِمَا غَابَ عَنْکُمْ مِنْ أَمْرِهِمْ عَلَی مَا مَضَی عَلَیْهِ مَعْشَرُ الْأَنْصَارِ عَلَی عَهْدِ رسول الله (صلی الله علیه و آله).

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۴ الکافی، ج۲، ص۱۷۵/ نورالثقلین

در میان خود مهربانند

الصّادق (علیه السلام): تَوَاصَلُوا وَ تَبَارُّوا وَ تَرَاحَمُوا وَ کُونُوا إِخْوَةً بَرَرَةً کَمَا أَمَرَکُمُ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَل.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۶ الکافی، ج۲، ص۱۷۵/ نورالثقلین

درحال رکوع و سجود می‌بینی

الکاظم (علیه السلام): قَوْلُهُ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً عَنْ موسی‌بْنِ‌جَعْفَر (علیه السلام) عَنْ آبَائِهِ (علیهم السلام) أَنَّهَا نَزَلَتْ فِی عَلِیٍّ (علیه السلام)

امام کاظم (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۶ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۱۸۷/ بحارالأنوار، ج۳۸، ص۲۰۳/ کشف الغمة، ج۱، ص۳۲۲/ کشف الیقین، ص۱۱۹/ کشف الیقین، ص۳۹۱/ المناقب، ج۲، ص۱۵/ نهج الحق، ص۲۴۷/ تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۷۹

درحالی‌که همواره فضل خدا و رضای او را می‌طلبند

الباقر (علیه السلام): عن سَعْدٍ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآیَةِ مُحَمَّدٌ رسول الله وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللهِ وَ رِضْواناً فَقَالَ مَثَلٌ إجراء (أَجْرَاهُ) اللَّهُ فِی شِیعَتِنَا کَمَا یُجْرِی لَهُمْ فِی الْأَصْلَابِ ثُمَّ یَزْرَعُهُمْ فِی الْأَرْحَامِ وَ یُخْرِجُهُمْ لِلْغَایَةِ الَّتِی أَخَذَ عَلَیْهَا مِیثَاقَهُمْ فِی الْخَلْقِ مِنْهُمْ أَتْقِیَاءُ وَ شُهَدَاءُ وَ مِنْهُمُ الْمُمْتَحَنَةُ قُلُوبُهُمْ وَ مِنْهُمُ الْعُلَمَاءُ وَ مِنْهُمُ النُّجَبَاءُ وَ مِنْهُمُ النُّجَدَاءُ وَ مِنْهُمْ أَهْلُ التُّقَی وَ مِنْهُمْ أَهْلُ التَّقْوَی وَ مِنْهُمْ أَهْلُ التَّسْلِیمِ فَازُوا بِهَذِهِ الْأَشْیَاءِ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ وَ فَضَلُوا النَّاسَ بِمَا فَضَلُوا وَ جَرَتْ لِلنَّاسِ بَعْدَهُمْ فِی الْمَوَاثِیقِ حَالُهُمْ أَسْمَاؤُهُمْ.

امام باقر (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۶ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۱۷۰/ فرات الکوفی، ص۴۲۳؛ «الناس» محذوف

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الصّادق (علیه السلام): قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ قَالَ هُوَ السَّهَرُ فِی الصَّلَاةِ.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۶ من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۴۷۳/ وسایل الشیعة، ج۸، ص۱۵۲/ روضة الواعظین، ج۲، ص۳۲۱/ مفتاح الفلاح، ص۲۹۱/ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۱۶۱/ نورالثقلین/ البرهان

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللهِ وَ رِضْواناً سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ هُوَ مَا یَظْهَرُ فِی وُجُوهِهِمْ مِنِ السَّهَرِ بِاللَّیْلِ عَنِ ابْنِ عباس (رحمة الله علیه) أَثَرُ صَلَاتِهِمْ یَظْهَرُ فِی وُجُوهِهِمْ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۶ فقه القرآن، ج۱، ص۱۳۰

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الصّادق (علیه السلام): هُوَ السَّهَرُ فِی اللَّیْلِ.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۸ البرهان

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الرضا (علیه السلام): عَلَیْکُمْ بِصَلَاةِ اللَّیْلِ فَمَا مِنْ عَبْدٍ یَقُومُ آخِرَ اللَّیْلِ فَیُصَلِّی ثَمَانَ رَکَعَاتٍ وَ رَکْعَتَیِ الشَّفْعِ وَ رَکْعَةَ الْوَتْرِ وَ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ فِی قُنُوتِهِ سَبْعِینَ مَرَّةً إِلَّا أُجِیرَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ مِنْ عَذَابِ النَّارِ وَ مُدَّ لَهُ فِی عُمُرِهِ وَ وُسِّعَ عَلَیْهِ فِی مَعِیشَتِهِ ثُمَّ قَالَ (علیه السلام) إِنَّ الْبُیُوتَ الَّتِی یُصَلَّی فِیهَا بِاللَّیْلِ یَزْهَرُ نُورُهَا لِأَهْلِ السَّمَاءِ کَمَا یَزْهَرُ نُورُ الْکَوَاکِبِ لِأَهْلِ الْأَرْضِ.

امام رضا (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۸ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۱۶۱

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الصّادق (علیه السلام): لَیْسَ مِنْ شِیعَتِنَا مَنْ لَمْ یُصَلِّ صَلَاةَ اللَّیْلِ.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۸ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۱۶۱

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الصّادق (علیه السلام): زَیْدٌ الزَّرَّادُ فِی أَصْلِهِ، قَال: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) نَخْشَی أَنْ لَا نَکُونَ مُؤْمِنِینَ قَالَ وَ لِمَ ذَاکَ إِلَی أَنْ قَالَ (علیه السلام) بَلْ وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ إِنَّ فِی الْأَرْضِ فِی أَطْرَافِهَا مُؤْمِنِینَ مَا قَدْرُ الدُّنْیَا کُلِّهَا عِنْدَهُمْ یَعْدِلُ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ إِلَی أَنْ ذَکَرَ مِنْ صِفَاتِهِمُ الصُّفْرَ الْوُجُوهِ مِنَ السَّهَرِ فَذَلِکَ سِیمَاهُمْ مَثَلًا ضَرَبَهُ اللَّهُ فِی الْإِنْجِیلِ لَهُمْ وَ فِی التَّوْرَاةِ وَ الْفُرْقَانِ وَ الزَّبُورِ وَ الصُّحُفِ الْأُولَی وَصَفَهُمْ فَقَالَ سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجِیلِ عَنَی بِذَلِکَ صُفْرَةَ وُجُوهِهِمْ مِنْ سَهَرِ اللَّیْلِ إِلَی أَنْ قَالَ إِذَا جَنَّهُمُ اللَّیْلُ اتَّخَذُوا أَرْضَ اللَّهِ فِرَاشاً وَ التُّرَابَ وِسَاداً وَ اسْتَقْبَلُوا بِجِبَاهِهِمُ الْأَرْضَ یَتَضَرَّعُونَ إِلَی رَبِّهِمْ فِی فَکَاکِ رِقَابِهِمْ مِنَ النَّارِ.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۸ مستدرک الوسایل، ج۶، ص۳۳۴/ بحارالأنوار، ج۶۴، ص۳۵۰

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

السّجاد (علیه السلام): تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللهِ وَ رِضْواناً سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ عَنْ زَیْنِ العابدین (علیه السلام) خَلَوْا بِاللَّهِ فَکَسَاهُمُ نُوراً مِنْ نُورِهِ.

امام سجّاد (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۸ فقه القرآن، ج۱، ص۱۳۰

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الصّادق (علیه السلام): عَبْدِاللَّهِ‌بْنِ‌سِنَانٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنِّی لَأَرَی بَعْضَ أَصْحَابِنَا یَعْتَرِیهِ النَّزَقُ وَ الْحِدَّةُ وَ الطَّیْشُ فَأَغْتَمُّ لِذَلِکَ غَمّاً شَدِیداً وَ أَرَی مَنْ خَالَفَنَا فَأَرَاهُ حَسَنَ السَّمْتِ قَالَ لَا تَقُلْ حَسَنَ السَّمْتِ فَإِنَّ السَّمْتَ سَمْتُ الطَّرِیقِ وَ لَکِنْ قُلْ حَسَنَ السِّیمَاءِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۴۹۸ بحارالأنوار، ج۶۴، ص۱۲۲/ الکافی، ج۲، ص۱۱/ نورالثقلین

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ أَیْ عَلَامَتَهُمْ یَوْمَ القِیَامَةِ أَنْ یَکُونَ مَوَاضِعُ سُجُودِهِمْ أَشَدُّ بَیَاضاً.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۰ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۳۰۲

نشانه‌ی آن‌ها در صورتشان از اثر سجده نمایان است

الکاظم (علیه السلام): مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَلْقَی اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ قَدْ مَحَا اللَّهُ ذُنُوبَهُ عَنْهُ فَلْیُوَالِ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) فَإِنَّهُ مِمَّنْ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ.

امام کاظم (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۰ بحارالأنوار، ج۲۷، ص۱۰۷

این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است

الصّادق (علیه السلام): یَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی الَّذِینَ آتَیْناهُمُ الْکِتابَ یَعْرِفُونَهُ یَعْنِی رسول الله (صلی الله علیه و آله) کَما یَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ فِی الْیَهُودِ وَ النَّصَارَی لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ أَنْزَلَ عَلَیْهِمْ فِی التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ صِفَةَ محمد (صلی الله علیه و آله) وَ صِفَةَ أَصْحَابِهِ وَ مَبْعَثَهُ وَ مُهَاجَرَهُ وَ هُوَ قَوْلُهُ مُحَمَّدٌ رسول الله وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللهِ وَ رِضْواناً سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجِیلِ فَهَذِهِ صِفَةُ رسول الله (صلی الله علیه و آله) فِی التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ صِفَةُ أَصْحَابِهِ فَلَمَّا بَعَثَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَرَفَهُ أَهْلُ الْکِتَاب.

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۰ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۹۲/ نورالثقلین/ البرهان

این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است

الباقر (علیه السلام): إِنَّ اسْمَ رسول الله (صلی الله علیه و آله) فِی صُحُفِ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) الْمَاحِی وَ فِی تَوْرَاةِ موسی (علیه السلام) الْحَادُّ وَ فِی إِنْجِیلِ عِیسَی (علیه السلام) أَحْمَدُ (صلی الله علیه و آله) وَ فِی الْقُرْآنِ مُحَمَّد (صلی الله علیه و آله) قِیلَ فَمَا تَأْوِیلُ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) قَالَ إِنَّ اللَّهَ وَ مَلَائِکَتَهُ وَ جَمِیعَ أَنْبِیَائِهِ (علیهم السلام) وَ رُسُلِهِ وَ جَمِیعَ أُمَمِهِمْ یَحْمَدُونَهُ وَ یُصَلُّونَ عَلَیْهِ وَ إِنَّ اسْمَهُ لَمَکْتُوبٌ عَلَی الْعَرْشِ مُحَمَّدٌ رسول الله (صلی الله علیه و آله).

امام باقر (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۰ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۹۸

همانند زراعتی که جوانه‌های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است و بقدری نموّ و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وامی‌دارد این برای آن است که کافران را به خشم آورد

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوی عَلی سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ قَالَ قَوْلُهُ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ أَصْلُ الزَّرْعِ عَبْدُ الْمُطَّلِبِ وَ شَطْؤُهُ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ عَلِیُّ‌بن‌ُأبِی‌طَالِب (علیه السلام).

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۰ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۳۲۲/ تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۸۱/ البرهان

همانند زراعتی که جوانه‌های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است و بقدری نموّ و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وامی‌دارد این برای آن است که کافران را به خشم آورد

الصّادق (علیه السلام): قُولُهُ تَعَالَی: یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ عَنْ جَعْفَرِ‌بْنِ‌مُحَمّد (علیه السلام) قَالَ هُوَ عَلِیُّ‌بن‌ُأبِی‌طَالِب (علیه السلام).

امام صادق (علیه السلام)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۲ کشف الغمة، ج۱، ص۳۲۵/ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۱۸۷/ کشف الیقین، ص۴۰۸

[ولی] کسانی از آن‌ها را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، خداوند وعده‌ی آمرزش و اجر عظیمی داده است

الرّسول (صلی الله علیه و آله): سُئِلَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَی وَعَدَ اللهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِیماً قَالَ إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ عُقِدَ لِوَاءٌ مِنْ نُورٍ أَبْیَضَ وَ نَادَی مُنَادٍ لِیَقُمْ سَیِّدُ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَعَهُ الَّذِینَ آمَنُوا بَعْدَ بَعْثِ محمد (صلی الله علیه و آله) فَیَقُومُ عَلِیٌّ (علیه السلام) فَیُعْطَی لِوَاءٌ مِنَ النُّورِ الْأَبْیَضِ بِیَدِهِ تَحْتَهُ جَمِیعُ السَّابِقِینَ الْأَوَّلِینَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ لَا یُخَالِطُهُمْ غَیْرُهُمْ حَتَّی یَجْلِسَ عَلَی مِنْبَرٍ مِنْ نُورِ رَبِّ الْعِزَّةِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)-

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۴، ص۵۰۲ بحارالأنوار، ج۳۹، ص۲۱۳/ المناقب، ج۳، ص۲۲۸/ الأمالی للطوسی، ص۳۷۸/ التحصین لابن طاوس، ص۵۵۶/ نهج الحق، ص۲۰۸/ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۵۲/ نورالثقلین؛ «انور» بدل «ابیض»/ البرهان؛ «معه الذین امنوا ... محمد (ص)» محذوف